Hội làm vườn và trang trại Thanh Hóa
  • Liên kết website
  • Thống kê truy cập
  • Đang online: 16

    Hôm nay: 139

    Đã truy cập: 3490478

Hướng dẫn cải tạo vườn tạp, xây dựng vườn mẫu

  Những năm qua, Hội Làm vườn và Trang trại Thanh Hóa (HVT-TH) đã triển khai thành công nhiệm vụ cải tạo vườn tạp, xây dựng vườn mẫu sản xuất theo hướng hữu cơ, an toàn thực phẩm, hiệu quả kinh tế cao - thân thiện với môi trường, tạo khuôn viên trong gia đình xanh, sạch, đẹp đang có sức lan tỏa rộng. 
  Để thực hiện tốt tiêu chí số 9 tại quyết định số 25/2018/QĐ - UBND ngày 10/8/2018 của UBND tỉnh về việc ban hành tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục, hồ sơ xét, công nhận và công bố xã đạt chuẩn NTM nâng cao trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2018 – 2020.  Ông Lôi Xuân Len chủ tịch HVT- TH viết bài “ hướng dẫn cải tạo vườn tạp, xây dựng vườn mẫu” làm tài liệu tập huấn cho cán bộ làm công tác xây dựng nông thôn mới ở thôn bản, xã phường của tỉnh theo đề nghị của văn phòng điều phối chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh Thanh Hóa và cũng là tài liệu để cho cán bộ, hội viên HVT- TH tham khảo triển khai thực hiện tại địa phương. 
 Ban biên tập trang thông tin điện tử của HVT- TH xin giới thiệu toàn văn nội dung bài viết này đến cán bộ, hội viên và bạn đọc.

HỘI LÀM VƯỜN VÀ TRANG TRẠI                            CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
               THANH HÓA                                                             ĐỘC LẬP-TỰ DO-HẠNH PHÚC


                                                                                                   Thanh Hóa, ngày 22 tháng 4 năm 2020

                                                HƯỚNG DẪN CẢI TẠO VƯỜN TẠP, XÂY DỰNG VƯỜN MẪU
I, CẢI TẠO VƯỜN TẠP
   1, Một số đặc điểm của vườn tạp
   1.1, Khái niệm về vườn tạp:
   Vườn tạp là vườn quãng canh, là vườn đầu tư lao động, vật tư, hàm lượng kỹ thuật ít, hiệu quả kinh tế thấp. Vườn tạp là vườn trồng nhiều loại cây ăn quả theo kiểu “mùa nào thức nấy” để cải thiện dinh dưỡng trong khẩu phần ăn hàng ngày của gia đình.
   Vườn tạp có thể là vườn trồng một loại cây nhưng nhiều giống khác nhau, tuổi cây khác nhau dẫn đến trái to nhỏ khác nhau, màu sắc quả không đồng nhất, năng suất khác nhau và giá trị kinh tế kém.
   1.2, Thực trạng và nguyên nhân tồn tại vườn tạp:
   Từ khoảng đầu những năm 90 của thế kỷ 20 diện tích cây ăn qua ở các vùng trong cả nước không ngừng tăng nhanh. Song do thiếu quy hoạch và không xác định rõ loại cây ăn quả chính cho từng vùng, từng địa phương, nên chủ vườn ai thích cây gì thì trồng cây ấy. Chủ vườn thấy trên thị trường một loại cây nào đấy bán có giá trị là lập tức tìm mua bằng được cây giống ấy để trồng. Lúc bấy giờ chúng ta chưa có đủ các cơ sở sản xuất cây giống tốt, đạt tiêu chuẩn chất lượng, sạch bệnh. Người sản xuất chưa được hướng dẫn quy trình kỹ thuật trồng và chăm sóc cây ăn quả cặn kẻ, nên sau 3-4 năm trồng thì cây không ra hoa hoặc ra quả, không đạt chất lượng như mong muốn ban đầu nên đã phải chặt bỏ để trồng cây khác.
   Hiện nay diện tích và số lượng vườn tạp con nhiều.
   1.3, Các loại hình vườn tạp:
 
                                  Hình ảnh vườn tạp trồng nhiều loại cây ăn quả lẫn lộn, tại xã Đông Yên, huyện                 
                                                                            Đông Sơn

- Vườn trồng lẫn lộn nhiều loại cây ăn  quả (có từ 3 giống loài trở lên). Vị trí trồng bố trí tùy tiện, sử dụng không gian không hợp lý. Trong quần thể cây trồng ở các vườn mối tương hỗ giữa các cây cùng loài và khác loài theo chiều nghịch hơn là theo chiều thuận, có sự cạnh trang gay gắt về ánh sáng, độ ẩm và nguồn dinh dưỡng.
- Vườn chỉ có 1-2 chủng loại cây ăn quả, nhưng chất lượng giống không tốt. Do thiếu chuyên môn, ham giá rẻ nên chủ vườn mua cây giống của người bán buôn, bán rong nên không kiểm soát được tiêu chuẩn, chất lượng cây giống và có sạch bệnh hay không. Có trường hợp họ tự chiết lấy từ các cây đã mang bệnh để trồng.
- Vườn đã được trồng 1-2 chủng loại cây ăn quả đủ tiêu chuẩn về giống song việc đầu tư, chăm sóc, bón phân, tưới nước, quản lý vườn cây không đúng kỹ thuật, dẫn đến cây trong vườn sinh trưởng kém, chậm ra hoa, kém đậu quả, sâu bệnh phát sinh không phòng trừ kịp thời dẫn đến năng suất thấp, chất lượng kém. Vì vậy thu nhập hàng năm trên vườn thấp.
 
                       Vườn tạp trồng cây ăn quả xen với nhiều loại cây khác nhau… Tại xã Đông Yên,   
                                                                        huyện Đông  Sơn.

- Vườn trồng cây ăn quả xen với nhiều cây khác như sắn, cây lấy gỗ hoặc các cây khác như tre, mây…Trong vườn không nhận thấy cây trồng  nào là chủ lực. Loại lực.Loạivườn này thường cho thu nhập rất thấp. 
 1.4,  Nguyên nhân tồn tại vườn tạp:
   - Do chủ vườn chỉ trồng cây theo cảm tính chạy theo phong trào nhất thời, quá nhiều loại cây, không xác định loại cây ăn quả chủ lực trong vườn.
   - Do hiểu biết điều kiện của vùng chưa đầy đủ cho nên chọn cây trồng, cơ cấu giống, chọn loại cây trồng không phù hợp với điều kiện khí hậu, đất đai nên khó tránh được các bất lợi của thiên tai tác động đến vườn cây.
   - Do vườn cây được trồng không phù hợp với yêu cầu sinh học của từng cây trồng dẫn đến hiệu quả sử dụng đất và các điều kiện sẵn có bị hạn chế.
   - Do các biện pháp kỹ thuật tiến hành trồng, chăm sóc vườn cây, các vấn đề kỹ thuật tạo hình, bón phân, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh… chưa hợp lý.
   - Do năng lực và vốn của chủ vườn chưa đáp ứng hoặc chưa hợp lý nên việc đầu tư chưa phù hợp với yêu cầu  của cây.
2, Tính cấp thiết của việc cải tạo vườn tạp: 
   Từ thực trạng vườn tạp hiện nay cho thấy nhu cầu cải tạo và nâng chất lượng sản phẩm cây ăn quả là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất. Tình trạng không đồng đều về giống, không thực hiện đầy đủ quy trình kỹ thuật thâm canh, chăm bón tùy tiện đã dẫn đến sự chênh lệch khá lớn về năng suất và chất lượng sản phẩm. Do đó thu nhập của người làm vườn thấp, không có điều kiện tiếp tục đầu tư thâm canh .
   Người làm vườn cần chủ động cải tạo vườn tạp để vườn cây ăn quả nhà mình có năng suất cao, chất lượng tốt, đạt yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm, làm tăng thu nhập cho gia đình và góp phần cải thiện môi trường sinh thái.
   Để cải tạo vườn tạp được tốt người làm vườn cần có:
- Hiểu biết về kiến thức chuyên môn của nghề vườn, đối tượng cây trồng và kinh doanh trong vườn.
- Nắm được chủ trương chính sách phát triển kinh tế của địa phương, của nghành nông nghiệp về phát triển cây ăn quả.
- Phải có nguồn lực về tài chính nhất định để đầu tư  và cải tạo vườn tạp.
- Phải có thông tin kinh tế về thị trường cây ăn quả.
II, TIÊU CHÍ "VƯỜN HỘ" TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI NÂNG CAO VÀ THÔN BẢN NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THANH HÓA.
   1, Theo quyết định số 25/2018/QĐ-UBND, ngày 10/8/2018 và quyết định số 37/2019/QĐ-UBND ngày 28/11/2019 của Chủ tịch UBND tỉnh, xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, giai đoạn 2018-2020 phải có đủ 15 tiêu chí. 
   Trong đó tiêu chí "Vườn hộ" phải đạt 3 chỉ tiêu, đó là:
   - Có ít nhất 30% vườn hộ có hệ thống tưới tiêu khoa học hoặc áp dụng một trong các ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ tiên tiến khác vào sản xuất, thu hoạch, bảo quản và chế biến.
                                          Vườn mẫu tại xã Đông Yên huyện Đông Sơn, Thanh Hóa
   - Vườn hộ được quy hoạch khoa học, hiệu quả, sản phẩm hàng hóa đảm bảo an toàn thực phẩm.
   - Giá trị sản phẩm hàng hóa nông nghiệp chiếm tỷ lệ tối thiểu 75% tổng giá trị sản phẩm vườn hộ.
   (Quyết định 1500/QĐ-UBND tỉnh, ban hành danh mục sản phẩm nông nghiệp chủ lực: Nằm trong danh mục sản phẩm nông nghiệp chủ lực quốc gia là gạo, thịt, trứng gia cầm, thịt lợn, rau quả, gỗ và sản từ gỗ, tôm; Sản phẩm nông nghiệp không nắm trong danh mục sản phẩm nông nghiệp quốc gia là hải sản khai thác xa bờ, ngao nuôi, mía đường, bò thịt, bò sửa, sản phẩm từ sửa, tre luồng, cây thức ăn chăn nuôi).
   2, Theo quyết định số 26/2019/QĐ-UBND, ngày 21/8/2019 của Chủ tịch UBND tỉnh, thôn bản nông thôn mới kiểu mẫu , giai đoạn 2019-2020 phải có đủ 14 tiêu chí.
   Trong đó tiêu chí "Nhà ở và khuôn viên nông hộ" phải đạt 5 chỉ tiêu:
   - 100% hộ có nhà ở đạt tiêu chuẩn của Bộ xây dựng.
   - Đồ đạc căn hộ mỗi gia đình được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, khoa học, các công trình phụ trợ thuận tiện cho sinh hoạt, hợp vệ sinh, đảm bảo mỹ quan.
   - Vườn hộ-vườn nằm trong khuôn viên hộ gia đình:
   Có bản vẻ hoặc sơ đồ quy hoạch được UBND xã xác nhận.
   Có cảnh quan đẹp, hài hòa, có sản phẩm đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.
   Thu nhập từ vườn hàng năm: tối thiểu đạt 25 triệu đồng/500m2.
   - 100% hộ chăn nuôi (nếu có): Đúng quy cách kỹ thuật, có sử dụng bể biogas hoặc chế phẩm sinh học, đảm bảo vệ sinh môi trường.
   - Có từ 65% hộ gia đình trở lên có tường rào bằng cây xanh hoặc tường rào kết hợp hài hòa với trồng cây xanh, cây hoa.  
   

                           Vườn mẫu của gia đình ông Toàn, thôn Dư Khánh, xã Hoằng Đạo, Hoằng Hóa 

   Quyết định số 25/2018/QĐ-UBND và số 26/2019/QĐ-UBND tỉnh là căn cứ pháp lý quan trọng, khẳng định xây dựng vườn hộ-vườn trong khuôn viên hộ gia đình là nội dung không thể thiếu trong xây dựng nông thôn mới, được đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy địa phương, sự quản lý của chính quyền địa phương, sự vào cuộc của hệ thống chính trị, xác định chủ vườn, chủ khuôn viên hộ gia đình là chủ thể chính là nhân vật trung tâm, người được hưởng lợi toàn bộ kết quả xây dựng vườn mẫu.

III, PHƯƠNG PHÁP XÂY DỰNG VƯỜN MẪU-VƯỜN TRONG KHUÔN VIÊN HỘ GIA ĐÌNH
   Vườn mẫu là vườn phải đạt các tiêu chuẩn đã được quy định trong quyết định số 25/2018/QĐ-UBND và quyết định số 26/2019/QĐ-UBND của Chủ tịch UBND tỉnh.
   Vườn mẫu được hiểu là vườn có ứng dụng tiến bộ kỹ thuật tổng hợp vào sản xuất, là vườn sinh học có hiệu quả kinh tế cao, là vườn để làm cho "nhà sạch, vườn đep", là nơi đáng sống của nông dân, của hộ gia đình.
   Để xây dựng thành công vườn mẫu-khuôn viên hộ gia đình, phải tiến hành các bước sau đây:
   1, Thành lập Ban điều hành xây dựng vườn mẫu;
   Thành phần gồm có:
   - Cấp tỉnh: Văn phòng Điều phối chương trình Nông thôn mới tỉnh, Hội Làm vườn và Trang trại tỉnh, các tổ chức có liên quan.
   - Cấp huyện: Văn phòng Điều phối nông thôn mới huyện, Hội Làm vườn và Trang trại huyện, các tổ chức liên quan.
   - Cấp xã: Lãnh đạo Ban chỉ đạo, Ban quản lý chương trình nông thôn mới, cán bộ địa chính, Hội Làm vườn và Trang trại, tổ chức liên quan.
   - Cấp Thôn, Bản: Bí thư, Thôn trưởng, Ban phát triển thôn, tổ chức liên quan.
   - Đơn vị tư vấn (nếu có).
  2, Họp thôn, bản: 
   - Thông qua chương trình xây dựng vườn mẫu-vườn trong khuôn viên hộ gia đình.
   - Quyền lợi, trách nhiệm của người tham gia. Với phương châm vai trò chủ động của hộ gia đình là quyết định, sự hỗ trợ của nhà nước là quan trọng.
   - Điều kiện của hộ gia đình tham gia:
   Tự nguyện; Nhiệt tình trách nhiệm; Có kiến thức; Có vốn đối ứng; Biết chia sẻ; Diện tích vườn hộ tối thiểu phải có 500 m2.
   - Hộ nhận phiếu đăng ký tham gia vườn mẫu, ghi các thông tin vào phiếu đăng ký, sau đó nộp lại cho Thôn trưởng hoặc Ban điều hành chương trình xây dựng vườn mẫu.
   3, Điều tra, khảo sát thực trạng hộ đăng ký tham gia:
   Những nội dung điều tra khảo sát (phải đầy đủ, chính xác):
   - Tổng số nhân khẩu.
   - Tổng số lao động (trong đó nam, nữ).
   - Tổng diện tích đất vườn (m2).
   - Diện tích trồng trọt (từng loại cây ăn quả, rau,...).
   - Diện tích chuồng trại chăn nuôi (m2).
   - Số lượng gia súc, gia cầm đang nuôi.
   - Những thay đổi bắt buộc về vị trí, thiết kế và môi trường chuồng trại.
   - Diện tích ao (m2).
   - Loại thủy sản nuôi.
   - Hệ thống tưới, tiêu nước.
   - Hàng rào khuôn viên (xây, cây xanh, lưới thép...).
   - Thu nhập hàng năm từ vườn (trồng trọt, chăn nuôi, ao cá...).
   4, Họp Ban điều hành:
   - Đánh giá kết quả điều tra khảo sát.
   - Quyết định hộ đủ điều kiện tham gia.
   5, Lập sơ đồ quy hoạch, thiết kế mô hình vườn mẫu cho từng hộ.

                                                               Thiết kế mô hình vườn mẫu
   Ban điều hành, tư vấn cùng gia đình thảo luận để thống nhất:
   - Ranh giới khuôn viên gia đình.
   - Bố trí diện tích đất: trồng trọt (đất trồng cây ăn quả, trồng rau, hoa...), vị trí và đất làm chuông trại chăn nuôi, ao nuôi cá, công trình phụ trợ, nhà ủ phân, hệ thống tưới tiêu, đường đi, hàng rào bảo vệ sao cho hợp lý, thuận tiện.
   - Xác định phương hướng sản xuất của vườn: cây gì cần để lại để cải tạo, cây gì phải xóa bỏ, trồng mới cây gì, nên nuôi con gì. Lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp theo lợi thế so sánh của từng vùng
   - Ban điều hành, tư vấn thiết kế cùng chủ vườn phải nắm vững: Thực hiện làm vườn hửu cơ, sử dụng phân bón hửu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học, tiết giảm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học; Sử dụng chế phẩm sinh học; Ứng dụng những tiến bộ kỹ thuật mới trong nghề làm vườn, như: sử dụng giống tốt sạch bệnh, tưới nước tiết kiệm, tạo hình cây, chiết  ghép cải tạo cây ăn quả, bao quả, ghép quả, xử lý cho cây ăn quả ra hoa theo thời vụ, canh tác trong nhà lưới nhà màng...; Bố trí cây trồng con nuôi hợp lý để tận dụng khả năng đất đai, nguồn nước, không gian, ánh sáng, trồng xen trồng gối; Phát huy lợi thế của mô hình sản xuất VAC (V là vườn, A là ao, C là chuồng, mỗi nhân tố này đều có ảnh hưởng tích cực lẫn nhau tạo nên hệ sinh thái bền vững).
   Tuy nhiên, tùy theo điều kiện tự nhiên của mỗi vùng, mỗi loại khuôn viên mà lựa chọn tiến bộ kỹ thuật thích hợp, không nhát thiết phải áp dụng tất cả các công nghệ kỹ thuật. Điều cốt lõi là sản xuât được sản phẩm an toàn, chất lượng, thông tin minh bạch cho người tiêu dùng.
   - Tổ chức tập huấn cặn kẻ cho người tham gia thực hiện xây dựng vườn mẫu nắm vững và thực hiện thành thạo những tiến bộ kỹ thuật được lựa chọn ứng dụng.
   - Do sản phẩm vườn mẫu đa dạng, manh mún, chất lương sản phẩm không đồng đều, lượng hàng còn ít nên phải quan tâm chỉ đạo xây dựng mô hình liên kết chuỗi với hệ thống tự giám sát truy xuất nguồn gốc, liên kết giữa nhóm hộ  nông dân và doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm.
   - Lựa chọn cây làm hàng rào xanh, bố trí cây dây leo thích hợp với từng khuôn viên và loại vườn.
   - Trên cơ sở này lập quy hoạch, thiết kế khuôn viên gia đình thích hợp, (nên ứng dụng công nghệ 3D vẽ bản đồ quy hoach) trình UBND xã phê duyệt.
   6, Lập dự toán kinh phí xây dựng vườn mẫu-khuôn viên hộ gia đình: 
   6.1, Căn cứ lập dự toán:
   - Nghị định 83/NĐ-CP ngày 25/4/2018 của Thủ tướng Chính phủ về khuyến nông.
   - Căn cứ các văn bản hiện hành khác có liên quan. 
   - Căn cứ đề xuất của thôn và đăng ký cam kết của hộ gia đình.
   6.2, Định mức hỗ trợ hộ gia đình xây dựng vườn mẫu:
   a, Mục công việc và định mức hỗ trợ:
   + Mục công việc:
   - Vẽ và in ấn sơ đồ quy hoạch vườn hộ sau khi chỉnh trang (5 bộ/vườn).
   Đối với vườn sử dụng công nghệ 3D: 1,2 triệu đồng/vườn, hỗ trợ 100%.
   Vườn còn lại: 0,2 triệu đồng/vườn, hỗ trợ 100%.
   - Xây dựng hàng rào xanh: đơn vị tính theo m.
   - Trồng mới và cải tạo cây ăn quả, rau, hoa, chăn nuôi, nuôi cá.
   - Làm giàn trông cây dây leo.
   - Bảo vệ môi trường: hỗ trợ chế phẩm sinh học thực hiện chăn nuôi trên đệm lót, xây dựng hầm biogas.
   - Tập huấn những tiến bộ kỹ thuật được lựa chọn ứng dụng.
   + Định mức hỗ trợ về giống cây, thiết bị vật tư thiết yếu theo từng địa bàn:
   - Địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn, được hỗ trợ 100%.
   - Địa bàn trung du, miền núi, bãi ngang, được hỗ trợ 70%.
   - Địa bàn đồng bằng, được hỗ trợ 50%.
   + Phụ cấp cán bộ trực tiếp hướng dẫn thực hiện: 100.000 đồng/tháng, hỗ trợ 100%.
   + Kinh phí quản lý, chỉ đạo, kiểm tra mô hình: hỗ trợ 100%.
   - Cấp huyện: 200,000 đ.
   - Cấp xã: 400.000 đ.
   - Cấp thôn: 400.00 đ.
   6.3, Dự toán kinh phí:
   Tổng kinh phí thực hiện: ...triệu đồng, Trong đó:
   - Vốn của hộ gia đình: ... triệu đồng. 
   - Ngân sách nhà nước hỗ trợ:...triệu đồng.
   - Ngân sách xã hỗ trợ: ... triệu đồng.
   7, Tổ chức thực hiện:
   7.1, Hộ gia đình: Tự nguyện tham gia, thực hiện đúng phương án, đã cam kết, bố trí đủ vốn đối ứng và chủ động triển khai thực hiện.
   7.2, Cấp thôn: Phân công tổ chức, người chịu trách nhiệm, phối hợp hướng dẫn, tư vấn cho hộ gia đình trong quá trình thực hiện.
   7.3, Cấp xã: BQL chương trình chịu trách nhiệm lập, phê duyệt quy hoạch, phương án, dự toán, quyết định mức hỗ trợ hộ xây dựng vườn mẫu, phân công tổ chức, người chịu trách nhiệm chính, phối hợp hướng dẫn cho thôn, gia đình trong quá trình thực hiện, hàng năm tổ chức tổng kết chương trình.
   7.4, Cấp huyện: Xem xét bố trí ngân sách hỗ trợ xây dựng mô hình vườn mẫu, phân công phòng ban, cán bộ trực tiếp hướng dẫn, kiểm tra ; tham gia nghiệm thu, đánh giá kết quả.
   7.5, Cấp tỉnh: Văn phòng Điều phối chương trình xây dựng nông thôn mới chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan chỉ đạo, hướng dẫn trong quá trình thực hiện, tham gia nghiệm thu, đánh giá kết quả.

                                                                                                                       Lôi Xuân Len- Chủ tịch HVT - TH

   
   

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ HỘI LÀM VƯỜN VÀ TRANG TRẠI THANH HÓA

Chịu trách nhiệm : Chủ tịch Hội : Lôi Xuân Len

Địa chỉ: 47 Mai An Tiêm- Phường Lam Sơn- Thành phố Thanh Hóa - Điện thoại- Fax: 0373.850.935

Website được xây dựng bởi Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông Thanh Hóa